Zawód inżyniera geotechnika.
Decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej
(Dz. U. z dn. 20.12.02 Nr 222, poz.1868, rozporządzenie z dn. 10.12.02 w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu
jej stosowania) w rejestrze zawodów w grupie "inżynierowie budownictwa i inżynierii środowiska" wpisano pod numerem 214206 zawód inżynier geotechnik. Jest to duży sukces PKG,
pozwalający na usankcjonowanie pozycji zawodu geotechnika w Polsce i na rozwój kształcenia na wyższych uczelniach technicznych, na kierunku budownictwa, w specjalności geotechnika.
Podstawą prawną działalności geotechników jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
z dnia 24 września 1998 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadowienia obiektów budowlanych (Dz. U. nr 126 z 1998 r., poz. 839).
Zawód inżyniera geotechnika nie jest zawodem nowym. Historia polskiej geotechniki odwołuje się do okresu międzywojennego
II Rzeczpospolitej. Geotechnicy od samego początku biorą udział w realizacji największych obiektów budowlanych w kraju. Bardzo często występują w charakterze pogotowia ratunkowego,
kiedy biorą udział w ratowaniu niewłaściwie zaprojektowanych lub wykonywanych budowli. Nie zadbali jednak dotychczas o prawne usankcjonowanie ich zawodu. Stąd umieszczenie zawodu inżynier geotechnik
w oficjalnej liście zawodów w Polsce należy uznać za sukces władz Polskiego Komitetu Geotechniki.
Jaka jest sylwetka inżyniera geotechnika? Jest to inżynier budownictwa, specjalizujący się w szeroko pojętej analizie współpracy podłoża gruntowego z budowlą.
Zajmuje się specjalistycznymi badaniami geotechnicznymi gruntu w laboratorium i w terenie, projektowaniem geotechnicznym obiektów budowlanych i nadzorem geotechnicznym robót.
Podstawowym celem zawodu jest zapewnienie bezpieczeństwa obiektów budowlanych w zakresie projektowania i wykonawstwa fundamentów, specjalistycznych robót geotechnicznych i robót ziemnych w budownictwie,
ochronie środowiska, transporcie oraz w górnictwie odkrywkowym i kopalnianym.
Do podstawowych czynności zawodu należą:
- wykonywanie badań laboratoryjnych parametrów chemicznych, fizycznych i mechanicznych podłoża gruntowego, wód gruntowych, gruntu ulepszonego oraz wyrobów geosyntetycznych współpracujących z podłożem gruntowym,
- wykonywanie specjalistycznych badań terenowych podłoża gruntowego za pomocą wierceń, sondowań statycznych, dynamicznych i obrotowych, badań wodoprzepuszczalności i stopnia skażenia gruntów, badań presjometrycznych
i dylatomerycznych, badań georadarowych, badań dynamicznych oraz próbnych obciążeń gruntu i fundamentów,
- prognoza zmian właściwości podłoża gruntowego w czasie,
- określenie obliczeniowych parametrów geotechnicznych,
- określenie obciążeń od gruntu,
- obliczenie nośności i stateczności oraz osiadania podłoża gruntowego,
- ustalenie danych niezbędnych do prawidłowego zaprojektowania fundamentów,
- określenie szkodliwości oddziaływań wód gruntowych na obiekt budowlany,
- określenie zakresu niezbędnych pomiarów geodezyjnych przemieszczeń wznoszonego obiektu, obiektów sąsiadujących i otaczającego gruntu, niezbędnych do rozpoznania zagrożeń mogących wystąpić
w trakcie robót budowlanych lub w ich wyniku,
- ustalanie i weryfikacja wzajemnego oddziaływania obiektu budowlanego i podłoża gruntowego w różnych fazach budowy i eksploatacji,
- ocena stateczności skarp, wykopów i nasypów oraz ich zabezpieczenia,
- ocena przydatności gruntów stosowanych w budowlach ziemnych,
- ocena oddziaływania budowli na wody gruntowe,
- wybór metody podtrzymywania lub stabilizacji skarp i zboczy,
- ocena współpracy podłoża gruntowego z wyrobami geosyntetycznymi,
- fundamentowanie obiektów budowlanych lądowych, wodnych i morskich,
- wykonywanie specjalistycznych robót geotechnicznych związanych ze wzmacnianiem podłoża gruntowego,
- wykonywanie barier lub ekranów uszczelniających,
- zabezpieczanie obiektów budowlanych przed napływem wód gruntowych,
- ocena stopnia skażenia podłoża gruntowego i dobór technologii uzdatniania gruntów,
- rekultywacja zdegradowanych podłoży gruntowych.
Jakie funkcje w procesie budowlanym może spełniać inżynier geotechnik? Udział geotechnika w procesie
budowlanym jest nierozłącznie związany z bezpieczeństwem konstrukcji budowlanej we wszystkich fazach jej powstawania i eksploatacji. Jest bowiem faktem ogólnie znanym,
że większość awarii budowlanych jest związana z niewłaściwą oceną podłoża gruntowego budowli. Inżynier geotechnik może sprawować następujące funkcje:
- projektowanie geotechniczne w biurach projektowych,
- sprawowanie specjalistycznego nadzoru geotechnicznego na obiektach budowlanych tego wymagających,
- nadzorowanie badań laboratoryjnych i polowych gruntów oraz wyrobów geosyntetycznych z nimi współpracujących,
- pełnienie funkcji kierowniczych w specjalistycznych, wykonawczych przedsiębiorstwach geotechnicznych,
- sprawowanie funkcji konsultacyjnych i opiniodawczych dla innych uczestników procesu budowlanego,
- ekspertyzy specjalistyczne dla administracji państwowej i samorządowej, w tym organów nadzoru budowlanego i nadzoru górniczego,
- funkcje doradcze i opiniodawcze w zakresie geotechniki w ochronie środowiska.
Przedstawiona synteza zawodu geotechnika może być niepełna, ze względu na dużą różnorodność prac wykonywanych przez geotechnika.
Przedstawia jednak w miarę realistyczny obraz zawodu.
Wprowadzenie geotechnicznych norm europejskich do Polskich Norm stanowić będzie nowe wyzwanie dla społeczności geotechnicznej w Polsce.
Zakres objętościowy tych norm uniemożliwiać będzie pełne poznanie wymagań norm europejskich w zakresie geotechniki przez nie specjalistów. Bez specjalistycznego przygotowania trudno będzie
realizować bezpiecznie zarówno projektowanie geotechniczne jak i wykonawstwo specjalistycznych robót geotechnicznych.
