Profesor Zbigniew Marek Lechowicz urodził się 18 lipca 1953 roku. Jest absolwentem Wydziału Melioracji Wodnych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW). Studia ukończył w 1978 r. uzyskując dyplom magistra inżyniera na podstawie pracy magisterskiej pt. ”Analiza procesu konsolidacji na podstawie badań na polu doświadczalnym w Basrah, Irak pod kierunkiem dr. inż. Andrzeja Fürstenberga. Jako absolwent Stacjonarnych Studiów Doktoranckich stopień doktora nauk technicznych uzyskał w 1982 r. na podstawie rozprawy doktorskiej pt. „Zmiana wytrzymałości w procesie konsolidacji podłoża organicznego”, której promotorem był prof. Wojciech Wolski, a trzecim recenzentem prof. Sven Hansbo ze Szwecji. Stopień doktora habilitowanego nauk technicznych w zakresie budownictwa uzyskał w 1993 r. na Wydziale Hydrotechniki Politechniki Gdańskiej, natomiast tytuł profesora nauk technicznych na wniosek Rady Wydziału Hydrotechniki Politechniki Gdańskiej w 2004 roku.
Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę zawodową w Instytucie Budownictwa Melioracyjnego i Rolniczego SGGW. W 1978 r. podjął naukę na studiach doktoranckich. W 1981 r. został zatrudniony w Katedrze Geotechniki na stanowisku asystenta, a po uzyskaniu stopnia doktora na stanowisku adiunkta. W 1994 r., po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego, został zatrudniony na stanowisku profesora nadzwyczajnego, a w roku 2007 profesora zwyczajnego w Katedrze Geoinżynierii SGGW. W latach 2000-2020 pełnił funkcję kierownika Katedry Geoinżynierii, w latach 2020-2022 kierownika Katedry Geotechniki.
W okresie od studiów doktoranckich do uzyskania tytułu prof. Zbigniew Lechowicz prowadził badania naukowe głównie w następujących obszarach:
- rozwój metod analizy stateczności nasypów na gruntach słabonośnych (rozprawy doktorskie: J. Bąkowski, J. Batory),
- doskonalenie metody badań i wyznaczania parametrów geotechnicznych (rozprawa doktorska: D. Wojtasik),
- wykorzystanie sondowań dylatometrycznych do oceny warunków posadowienia budowli (rozprawa doktorska: S. Rabarijoely),
- ocena zachowania się gruntów spoistych stabilizowanych chemicznie (rozprawa doktorska: A. Osiński).
Po uzyskaniu tytułu, wykorzystując nowoczesną aparaturę Centrum Wodnego SGGW, rozszerzył obszar swoich badań naukowych na zagadnienia:
- doskonalenie metody badania gruntów spoistych w cylindrycznym aparacie skrętnym (rozprawy doktorskie: D. Kiziewicz, G. Wrzesiński),
- analiza stateczności nasypu z uwzględnieniem wpływu zmiany kierunków naprężeń głównych na wytrzymałość na ścinanie podłoża gruntowego (rozprawa doktorska: G. Wrzesiński),
- doskonalenie metody badania i interpretacji wyników sejsmicznych sondowań dylatometrycznych (rozprawa doktorska: P. Galas).
Prof. Zbigniew Lechowicz pełnił zatwierdzoną przez Ministry of Education of Kazakhstan funkcję Foreign Scientific Advisor doktoranta Timoth Mkilima (Tanzania, Africa), Ph.D. Student of the L.N. Gumilyov Eurasian National University, Kazakhstan, którego rozprawa doktorska “Aspects of embankment dam stability considering the effect of land use changes and climatic conditions in catchments” została obroniona w 2022 roku.
Uczestniczył w pracach badawczych realizowanych w ramach Programu Rządowego PR7:
- Zastosowanie MES do analizy zapór ziemnych,
- Opracowanie metodyki badań in situ dla potrzeb budownictwa wodnego,
- Opracowanie zasad doboru parametrów gruntowych do obliczeń betonowych i ziemnych budowli,
- Opracowanie metodyki badań wybranych parametrów dla modeli gruntu,
- Opracowanie efektywnych metod oceny stanu technicznego wałów przeciwpowodziowych.
Był kierownikiem projektów badawczych:
- Odkształcenia i stateczność nasypów na gruntach organicznych. KBN Nr 7 7202 92 02, 1992-1995,
- Opracowanie metodyki określenia ryzyka powodzi w systemie Człowiek-Budowle Hydrotechniczne-Środowisko na przykładzie zbiornika retencyjnego terenu pogórza. KBN 5P06H 02215, 1998-2001,
- Innowacyjna metodyka interpretacji badań in situ gruntów prekonsolidowanych z uwzględnieniem zasad Eurokodu 7. MNiSzW N N506395135, 2008-2012,
- „Bioprodukty, innowacyjne technologie wytwarzania prozdrowotnych produktów piekarskich i makaronu o obniżonej kaloryczności”, Zadania 3 „Monitorowanie wybranych elementów środowiska naturalnego w produkcji zbóż z wykorzystaniem narzędzi rolnictwa precyzyjnego”, POIG.01.03.01-14-041/12, 2013-2015.
Prof. Zbigniew Lechowicz uczestniczył w następujących projektach badawczych:
- Badania stanu naprężenia i cech fizyko-mechanicznych gruntów w otoczeniu obiektów Metra. KBN Nr 7.1289.91.C,
- System oceny bezpieczeństwa i niezawodności ziemnych budowli piętrzących – Instrukcja użytkowania programu Crisp. KBN Nr 7 1279 91 01, 1991-1993,
- Wyznaczanie parametrów mechanicznych gruntów mineralnych i organicznych na podstawie badań in situ. KBN 7T07E 01713, 1997-2000,
- Bariery reaktywne w zabezpieczaniu środowiska wodno-gruntowego w rejonie składowisk odpadów. MNiSzW 2 P04G 088 29, 2005-2008,
- Wpływ zmian temperatury i wilgotności na właściwości zawiesin twardniejących stosowanych w przegrodach przeciwfiltracyjnych w wałach przeciwpowodziowych. MNiSzW P06,
- Projektowanie geotechniczne budowli według Eurokodu 7 – platforma informatyczna. N N506 218 039, 2010-2014.
W latach 80-tych Pan Profesor brał bardzo aktywny udział w kompleksowych badaniach terenowych i laboratoryjnych na terenie obiektów doświadczalnych w Białośliwiu i Antoninach prowadzonych we współpracy ze Szwedzkim Instytutem Geotechnicznym. W 1983 r. odbył jednomiesięczny staż w Szwedzkim Instytucie Geotechnicznym w Linköpingu, w latach 1985-1990 pięć tygodniowych wyjazdów szkoleniowych. Wyniki badań prowadzonych w laboratorium geotechnicznym Katedry Geotechniki SGGW oraz w laboratorium Szwedzkiego Instytutu Geotechnicznego były prezentowane w licznych publikacjach, czasopismach i materiałach konferencji krajowych i międzynarodowych. W wyniku tej współpracy opublikowano dwa Raporty Szwedzkiego Instytutu Geotechnicznego (Nr 32 i 36) oraz książkę pt. „Embankments on organic soils” wydaną w 1996 r. przez Elsevier, licznie cytowane w literaturze światowej.
W latach 1984-1985 prof. Zbigniew Lechowicz odbył 1,5-roczny staż naukowy w Geotechnical Research Centre na Uniwersytecie McGill w Montrealu, Kanada pod kierunkiem prof. Raymonda N. Yonga. Głównym obszarem były prace badawcze mające na celu przyspieszenie sedymentacji zawiesin otrzymywanych w gorącym procesie uzyskiwania ropy naftowej. Otrzymane wyniki pozwoliły na wprowadzenie zmian w dotychczasowej technologii mokrego składowania zawiesin pozwalających na etapowe podwyższenie istniejących zapór lub wcześniejsze zagospodarowanie terenu składowiska po zakończeniu jego eksploatacji. Podczas stażu brał udział w badaniach laboratoryjnych w prawdziwym aparacie trójosiowego ściskania, badaniach współpracy koła samochodu osobowego o różnych bieżnikach z nawierzchnią w warunkach zimowych, badaniach pełzania zmarzliny w wyniku zmiany temperatury. W późniejszym okresie współpracował z uczniami prof. R.N. Yonga prof. Catherine N. Mulligan z Concordia University w Montrealu, Kanada oraz prof. Masaharu Fukue z Tokai University (Shizuoka, Japonia), reprezentującym jednocześnie Japanese Geotechnical Association for Housing Disaster Prevention (Shizuoka, Japonia). Wspólne badania i publikacje dotyczyły głównie wzmacniania gruntów z wykorzystaniem biocementacji.
W latach 1989-1990 prof. Zbigniew Lechowicz odbył 1,5-roczny staż na budowie zapory Badush na rzece Tygrys w okolicy miasta Mosul w Iraku, gdzie prowadził nadzór nad robotami ziemnymi podczas budowy 90-cio metrowej zapory ziemnej z rdzeniem. Nadzorował również prace laboratorium polowego realizowane podczas wykonywania zapory oraz prowadzone w szerokim zakresie kontrolne badania geotechniczne.
W latach 2000-2004 prof. Zbigniew Lechowicz był kierownikiem tematu sieciowego „GeoEnvNet Geoenvironmental Engineering – Transfer of Knownedge and EU’s Directives to Newly Associated States”. W wyniku podpisania umowy konsorcyjnej powołującej European Geoenvironmental Research Institute, w 2002 r. utworzono w Katedrze Geotechniki SGGW ośrodek badawczy – Research Centre of Geoenvironmental Engineering (RCGE), który uzyskał status Krajowego Centrum Doskonałości. Sygnatariuszami umowy było 12 partnerskich instytucji: Cardiff University (główny koordynator), Darmstadt University of Technology, Marche Polythecnic Universtity, Ancona, Universidad de Cantabria w Santander, Ghent University, IFA – Tulln, Kalmar University, Äspö Hard Rock Laboratory, Technical University of Torino, GeoDelft, ENPC-CERMES, REAT oraz SGGW.
Na uwagę zasługuje niezwykle intensywna działalność prof. Zbigniewa Lechowicza na rzecz środowiska i praktyki inżynierskiej, która obejmuje m.in. wykonanie znaczącej liczby opracowań i ekspertyz, między innymi w zakresie:
- wykorzystania konsolidacyjnego wzmocnienia w posadowieniu nasypów na słabonośnym podłożu: obwałowanie rzeki Noteć, zapora czołowa Nielisz;
- oceny warunków posadowienia obiektów inżynierii lądowej, w tym FIM Tower, Huty L.W. w Warszawie, Centrum-Natolin, obiektów na terenie kampusu SGGW oraz obiektów inżynierii wodnej: Shatt Al.-Basrah Barrage, Koszyce;
- projektowania oraz oceny stanu i bezpieczeństwa zapór ziemnych Bugaj, Wonieść, Koszyce, Świnna Poręba, Nielisz;
- oceny stanu wałów przeciwpowodziowych Wisły i Noteci;
- oceny stanu i wzmocnienia podłoża nawierzchni drogowych: Lubelski Rynek Owoców i Warzyw Elizówka k/Lublina, wzmocnienia gruntów spoistych środkiem Roadbond SPP;
Poza działalnością badawczą i ekspercką, prof. Zbigniew Lechowicz realizował liczne szkolenia zawodowe oraz zajęcia dydaktyczne.
W latach 2005-2006 w ramach projektu finansowanego z funduszy strukturalnych kierował trzema edycjami 4-miesięcznych szkoleń w zakresie „Oceny warunków posadowienia i bezpieczeństwa budowli oraz ich wpływu na środowisko”, przeprowadzonych dla kadry zawodowej województwa mazowieckiego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2.1 pod nadzorem Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie, później Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych.
W latach 2006-2007 prof. Zbigniew Lechowicz był kierownikiem dwusemestralnych studiów podyplomowych w zakresie „Projektowania geotechnicznego, bezpieczeństwa i wpływu budowli na środowisko” dla kadry zawodowej małych i średnich przedsiębiorstw w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. W latach 2009-2011 był kierownikiem dwóch edycji studiów podyplomowych nt.: „Projektowanie geotechniczne” realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki pod nadzorem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Studia podyplomowe „Projektowanie geotechniczne” prowadził ponownie w 2024 r. w ramach wznowionej, XVI edycji.
W okresie pracy dydaktyczno-wychowawczej w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie prof. Zbigniew Lechowicz prowadził zajęcia na studiach inżynierskich, magisterskich, doktoranckich i podyplomowych na kierunkach: budownictwo, civil engineering, inżynieria środowiska, inżynieria i gospodarka wodna. Ponadto, w ramach unijnego programu Erasmus realizował wykłady i seminaria na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska z przedmiotów: fundamentowanie, budownictw ziemne, budownictwo komunikacyjne, mechanika ośrodków rozdrobnionych, embankments on soft soils, earth structures, foundation engineering and ground improvement. Był promotorem ponad 170 prac magisterskich i inżynierskich. W ramach Programu nawiązał również owocną współpracę z Uniwersytetem w Dublinie, Irlandia; Uniwersytetem Marche w Anconie, Włochy; Politechniką w Darmstadt, Niemcy oraz Uniwersytetem Cantabria, Hiszpania. W ramach podpisanej dwustronnej umowy pomiędzy L.N. Gumilyov Eurasian National University, Astana, Kazakhstan a SGGW w Warszawie, której prof. Zbigniew Lechowicz był inicjatorem prowadził wykłady na studiach magisterskich i doktoranckich na kierunku Civil Engineering w Astanie.
Prof. Zbigniew Lechowicz jest członkiem wielu organizacji i komitetów naukowych, krajowych i zagranicznych. Na podkreślenie zasługuje w szczególności ponad 20-letnia działalność na rzecz Polskiego Komitetu Geotechniki.
Członkiem Polskiego Komitetu Geotechniki jest od 1982 roku. W latach 1996-1999 był sekretarzem Oddziału Stołecznego PKG, w latach 1999-2002 przewodniczącym Oddziału Stołecznego PKG, w latach 2002-2008 sekretarzem naukowym PKG, w latach 2008-2014 prezydentem PKG, w latach 2014-2021 wiceprezydentem PKG. Od 2021 r. pełni funkcję członka Prezydium PKG. Prof. Zbigniew Lechowicz posiada Certyfikat Polskiego Komitetu Geotechniki – No. 0091. Był członkiem komitetów naukowych i reprezentował PKG na posiedzeniach Zarządów ISSMGE/ESSMGE podczas konferencji: 17th ICSMGE Alexandria, Egypt, 2009; XIVth DECGE Bratislava, Slovak Republic, 2010; XVth ECSMGE Athens, Greece, 2011; 12th BSGC, Rostock, Germany, 2012; 18th ICSMGE Paris, France 2013 (podczas której podpisano umowę o współpracy z Kazachskim Komitetem Geotechniki); XVth DECGE, Vienna, Austria, 2014. Jako wiceprezydent reprezentował PKG na posiedzeniach Zarządów ISSMGE/ESSMGE podczas konferencji: XVIth ECSMGE, Edinburgh, Scotland, 2015; 19th ICSMGE Seoul, Korea 2017; XVIth DECGE, Skopje, Macedonia, 2018; 17th ECSMGE Reykjavik, Island, 2019.
Prof. Zbigniew Lechowicz był członkiem komitetów naukowych zagranicznych konferencji: XVth i XVIth European Conference on Soil Mechanics and Geotechnical Engineering, Athens, Greece 2011 i Edinburgh, Scotland 2015; XIVth i XVth Danube-European Conference on Geotechnical Engineering, Bratislava, Slovak Republic, 2010 i Vienna, Austria 2014; 12th Baltic Sea Geotechnical Conference, Rostock, Germany 2012.
Prof. Zbigniew Lechowicz był również członkiem komitetów naukowych konferencji krajowych: 58-68. Konferencji naukowych KILiW PAN oraz Komitetu Nauki PZITB, Krynica; Komitetów naukowych 28-31th ICSF – Awarie budowlane, Międzyzdroje; Komitetów naukowych XVI-XX Międzynarodowych Konferencji Technicznej Kontroli Zapór; wiceprzewodniczącym i przewodniczącym komitetów naukowych I-III Konferencji Naukowo-Technicznych ProGeotech oraz przewodniczącym Komitetu Naukowego XVIII Krajowej Konferencji Mechaniki Gruntów i Inżynierii Geotechnicznej oraz VII Ogólnopolskiej Konferencji Młodych Geotechników. Inicjatorem i przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego I Krajowej Konferencji Młodych Geotechników, Warszawa 2001.
Od 2011 r. jest członkiem Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN. W latach 1999-2004 był wiceprzewodniczącym Sekcji Geotechniki i Infrastruktury Podziemnej KILiW PAN, której członkiem jest od 1995 r.
Prof. Zbigniew Lechowicz uczestniczył w wielu międzynarodowych spotkaniach naukowych i konferencjach, m.in. w Malezji, Chorwacji, Holandia, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Turcji, Niemiec, Austrii, Włoch, Japonii, Hiszpanii, Egiptu, Słowacji, Grecji, Francji, Kazachstanu, Korei Południowej, Macedonii, Islandii i Czech. Wygłosił referaty na międzynarodowych konferencjach: w Malezji (1997) i we Francji (ICSMGE Paris 2013) oraz europejskich konferencjach: XIth D-ECGE Poreč 1998; 12th ECSMGE Amsterdam 1999; 12th, BSGC Rostock 2012; XVIth D-ECGE Skopje 2018; 17th ECSMGE Reykjavik 2019. Zaprezentował postery na: 16th ICSMGE Osaka 2005 (Japonia); 16th ECSMGE Edinburgh 2015 (Wielka Brytania); 19th ICSMGE Seoul 2017 (Korea Południowa); 20th ICSMGE Sydney 2022 (Australia).
Łączny dorobek naukowy prof. Zbigniewa Lechowicza obejmuje 138 prac opublikowanych w polskich i zagranicznych recenzowanych wydawnictwach naukowych, 8 pozycji książkowych oraz współautorstwo trzech patentów i współautorstwo ponad 180 prac naukowo-badawczych i ekspertyz. W zakresie kształcenia i rozwoju młodej kadry naukowej był promotorem 8 obronionych rozpraw doktorskich, recenzentem 25 doktoratów, 8 rozpraw habilitacyjnych i 10 rozpraw habilitacyjnych i dorobku naukowego, 9 wniosków o tytuł naukowy profesora, 9 monografii oraz 2 postępowań o nadanie tytułu doktora honoris causa.
Za swoją działalność prof. Zbigniew Lechowicz był wielokrotnie odznaczany i wyróżniany. Jest odznaczony m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, Złotym Krzyżem za długoletnią służbę, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Odznaką Honorową „Zasłużony dla Budownictwa”, Odznaką Honorową „Za Zasługi dla SGGW”. Był wielokrotnie wyróżniany nagrodami Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministra Edukacji Narodowej za działalność naukową.
Podsumowując, Profesor Zbigniew Lechowicz jest uznanym kraju i na świecie naukowcem, wybitnym specjalistą i praktykiem w zakresie mechaniki gruntów i inżynierii geotechnicznej. Jest również cenionym nauczycielem akademickim, który wniósł znaczący wkład w kształcenie młodej kadry inżynierów geotechników i ich późniejsze doskonalenie zawodowe. Wiedza, naukowa rzetelność, duże doświadczenie inżynierskie, którym towarzyszą pracowitość, skromność oraz wytrwałość w implementacji nowych rozwiązań badawczych do praktyki, sprawiają, że cieszy się w środowisku akademickim i zawodowym zaufaniem i wielkim autorytetem. Wyrazem tego było m.in. dwukrotne powierzenie Panu Profesorowi funkcji prezydenta, a następnie wiceprezydenta Polskiego Komitetu Geotechniki oraz reprezentowania Polski na arenie międzynarodowej, czy też pełnienie funkcji kierownika Katedry Geotechniki (na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska i w Instytucie Inżynierii Lądowej) w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Osobiście wdzięczny jestem Panu Profesorowi za ponad 40-letnią, niezwykle przyjazną współpracę podczas realizacji wspólnych prac badawczych, koleżeńskość i otwartość, a także wielkie wsparcie, gdy przez wiele lat pełniłem funkcje dziekana, prorektora i rektora SGGW. Gratuluję Panu Profesorowi dotychczasowych osiągnięć i życzę wielu dalszych sukcesów zawodowych i osobistych.
prof. dr hab. inż. Alojzy Szymański