Profesor Alojzy Szymański urodził się 7 listopada 1950 roku. Jest absolwentem Wydziału Melioracji Wodnych SGGW w Warszawie. Studia ukończył w 1974 roku, uzyskując dyplom magistra inżyniera. Jako absolwent Stacjonarnych Studiów Doktoranckich stopień doktora nauk technicznych uzyskał w 1982 roku na podstawie rozprawy doktorskiej, której promotorem był prof. Wojciech Wolski, a trzecim recenzentem prof. Sven Hansbo ze Szwecji. Stopień doktora habilitowanego nauk technicznych w zakresie budownictwa uzyskał w 1992 roku na Wydziale Hydrotechniki Politechniki Gdańskiej, natomiast tytuł profesora nauk technicznych na wniosek Rady Wydziału Hydrotechniki Politechniki Gdańskiej w 2004 roku.
Przebieg pracy zawodowej i naukowej Alojzego Szymańskiego związany był z uzyskanym wykształceniem. Po ukończeniu studiów mgr inż. Alojzy Szymański rozpoczął pracę zawodową jako inspektor w Powiatowym Zarządzie Gospodarki Wodnej i Melioracji w Mońkach. W latach 1976-1978 pracował jako sekretarz Wydziału Melioracji Wodnych SGGW w Warszawie. W 1978 roku rozpoczął naukę na studiach doktoranckich, a po uzyskaniu stopnia doktora w 1982 roku pracę w Katedrze Geotechniki SGGW na stanowisku adiunkta. Po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego w 1994 roku został zatrudniony na stanowisku profesora nadzwyczajnego, a w roku 2006 profesora zwyczajnego w Katedrze Geoinżynierii SGGW. W latach 1990-1996 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Inżynierii i Kształtowania Środowiska SGGW, w latach 1999-2002 – dziekana Wydziału, w latach 2002-2008 – prorektora ds. rozwoju SGGW. W 2008 roku został wybrany rektorem Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. W 2012 roku społeczność akademicka SGGW ponownie powierzyła mu sprawowanie funkcji rektora (kadencja 2012-2016).
W okresie od studiów doktoranckich do uzyskania tytułu prof. Alojzy Szymański prowadził badania naukowe, głównie w trzech następujących obszarach:
- rozwój metod obliczeniowych konsolidacji i odkształceń podłoża słabonośnego (rozprawa doktorska: E. Malinowskiej),
- doskonalenie metodyki badań i doboru parametrów niezbędnych w projektowaniu posadowień budowli inżynierskich (rozprawy doktorskie: Masouda Farag Masouda, M. Bajdy, M. Sobolewskiego),
- wykorzystanie zjawiska wzmocnienia gruntów słabonośnych przy posadowieniu budowli hydrotechnicznych i lądowych (rozprawa doktorska: W. Sasa).
W latach 80. prof. Alojzy Szymański brał bardzo aktywny udział w kompleksowych badaniach terenowych i laboratoryjnych na obiektach doświadczalnych w Białośliwiu i Antoninach prowadzonych we współpracy ze Szwedzkim Instytutem Geotechnicznym. Wyniki badań prowadzonych w laboratorium geotechnicznym Katedry Geotechniki oraz w laboratorium Szwedzkiego Instytutu Geotechnicznego były prezentowane w licznych publikacjach w czasopismach i materiałach konferencji krajowych oraz międzynarodowych. Ukoronowaniem tej współpracy były wspólne publikacje: dwa Raporty Szwedzkiego Instytutu Geotechnicznego Nr 32 i 36 oraz książka pt. „Embankments on organic soils” wydana w 1996 roku przez Elsevier, licznie cytowane w literaturze światowej.
Po uzyskaniu tytułu prof. Alojzy Szymański, wykorzystując nowoczesną aparaturę Centrum Wodnego SGGW, rozszerzył obszar swoich badań naukowych na zagadnienia:
- badania charakterystyk odkształceniowych gruntów spoistych (rozprawy doktorskie: M. Wdowskiej, K. Gabryś),
- wykorzystania badań sejsmicznych i cyklicznych do oceny parametrów geotechnicznych gruntów spoistych (rozprawy doktorskie: K. Markowskiej-Lech, A. Głuchowskiego, E. Sobóla),
- wyznaczania odkształcalności i wytrzymałości geotkanin (rozprawa doktorska: S. Stępień).
Prof. Alojzy Szymański uczestniczył w następujących pracach badawczych realizowanych w ramach programu rządowego PR7:
- Zastosowanie MES do analizy zapór ziemnych;
- Opracowanie metodyki badań in situ dla potrzeb budownictwa wodnego;
- Opracowanie zasad doboru parametrów gruntowych do obliczeń betonowych i ziemnych budowli;
- Opracowanie metodyki badań wybranych parametrów dla modeli gruntu;
- Opracowanie efektywnych metod oceny stanu technicznego wałów przeciwpowodziowych.
- Alojzy Szymański był kierownikiem następujących projektów badawczych:
- projekt celowy (KBN 7.1289.91.C) Badanie stanu naprężenia i cech fizyko-mechanicznych gruntów w otoczeniu obiektów Metra w Warszawie,
- projekt badawczy (KBN T07E01713) Wyznaczanie parametrów mechanicznych gruntów mineralnych i organicznych na podstawie badań „in situ”,
- projekt badawczy (KBN 0494/P06/2002/23) Modelowanie przebiegu odkształceń gruntów organicznych,
- projekt promotorski (KBN 2P06S02828) Charakterystyki przepływu wody w podłożu organicznym obciążonym budowlą,
- projekt promotorski (KBN 4T07E07828) Wykorzystanie badań sejsmicznych do oceny parametrów ośrodka gruntowego,
- projekt promotorski (MNiSzW N506060333) Wpływ historii naprężenia na odkształcalność gruntów spoistych,
- projekt własny (MNiSzW N N506 397135) Charakterystyki przebiegu odkształceń w gruntach słabonośnych.
Prof. Alojzy Szymański odbył liczne staże w zagranicznych jednostkach naukowych, między innymi na uniwersytetach: McGill w Montrealu, Gent w Belgii, Cairo w Egipcie, Purdue w USA oraz w Szwedzkim Instytucie Geotechnicznym w Linköping.
Wdrożenie do praktyki inżynierskiej nowatorskich rozwiązań prof. Alojzego Szymańskiego odbywało się poprzez wykonanie bardzo dużej liczby opracowań i ekspertyz. Opracowania i ekspertyzy dotyczyły między innymi:
- oceny warunków posadowienia obiektów inżynierii lądowej,
- oceny stanu zapór ziemnych Wonieść, Bugaj, Zembrzyce, Mielimąka, Koszyce,
- oceny stanu wałów przeciwpowodziowych Wisły i Noteci,
- dokumentacji badań podłoża stacji i tuneli pierwszej i drugiej linii warszawskiego metra.
Efektem tych prac było także opracowanie metody badania gruntów warszawskich i wyznaczania parametrów posadowienia wielu obiektów inżynierskich na terenie Warszawy i całego kraju. Profesor Alojzy Szymański kierował również pracami związanymi z opracowaniem „Wytycznych kontroli stanu technicznego wałów powodziowych”.
W okresie pracy dydaktyczno-wychowawczej w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie prof. Alojzy Szymański prowadził zajęcia na studiach inżynierskich, magisterskich, podyplomowych i doktoranckich na trzech kierunkach: budownictwo, inżynieria środowiska, inżynieria i gospodarka wodna, realizując wykłady na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska z przedmiotów: Mechanika gruntów, Budownictwo ziemne i Mechanika skał. Był promotorem bardzo licznych prac magisterskich i inżynierskich realizowanych na kierunku budownictwo i inżynieria środowiska. Był inicjatorem utworzenia w SGGW kierunku studiów budownictwo i ukierunkowania działalności Wydziału Inżynierii i Kształtowania Środowiska na rozwój nauk technicznych, co znalazło odzwierciedlenie w zmianie nazwy Wydziału (obecnie Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska) oraz zaowocowało uzyskaniem uprawnień akademickich Wydziału w dziedzinie nauk technicznych i kategorii A w ocenie parametrycznej jednostek naukowych. Jako Rektor prof. A. Szymański kontynuował rozbudowę kampusu SGGW, proponując wiele rozwiązań w zakresie jego zagospodarowania, prac budowlano-konstrukcyjnych i odwodnienia budowli. Decyzją prof. A. Szymańskiego odtworzona została między innymi historyczna zabudowa skarpy wiślanej za Pałacem Rektorskim z rekonstrukcją murów oporowych i fontanny oraz przeprowadzony generalny remont dworku w Kociszewie koło Grójca.
W 2007 roku prof. Alojzy Szymański wystąpił z inicjatywą utworzenia Centrum Naukowo-Dydaktycznego Wydziału Inżynierii i Kształtowania Środowiska – „Centrum Wodne SGGW”. Osobiście nadzorował i współuczestniczył w przygotowaniu projektu zrealizowanego ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko dla Szkolnictwa Wyższego. Powołane w 2010 roku Centrum Wodne SGGW zostało wyposażone w najwyższej klasy aparaturę badawczą, unikatową w skali międzynarodowej. Profesor Alojzy Szymański pełnił funkcję kierownika projektu, a od 2016 roku Pełnomocnika Rektora SGGW ds. Centrum Wodnego.
Wyposażenie Centrum Wodnego SGGW w najwyższej klasy aparaturę do geotechnicznych badań laboratoryjnych i terenowych, o której do tej pory mogliśmy tylko marzyć, stanowiło podstawę do rozszerzenia obszaru badań naukowych prof. Alojzego Szymańskiego i jego współpracowników o nowy kierunek dotyczący zachowania się gruntów spoistych, organicznych i antropogenicznych w złożonych warunkach obciążeń monotonicznych i cyklicznych. Przyniosło to w efekcie zarówno znaczący wzrost publikacji z impact factorem, jak i liczby stopni naukowych uzyskiwanych z zakresu geotechniki.
Prof. Alojzy Szymański był przewodniczącym Konferencji Rektorów Uczelni Rolniczych i Przyrodniczych, członkiem Prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich oraz wiceprzewodniczącym Prezydium Konferencji Rektorów Uczelni Warszawskich. Był członkiem Komitetu Monitorującego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego oraz członkiem Zespołu ds. Oceny Merytorycznej Projektów w ramach XIII Osi Priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Bogaty dorobek naukowy, doświadczenie geotechniczno-inżynierskie, wieloletnia aktywność w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Mechaniki Gruntów i Inżynierii Geotechnicznej oraz Sekcji Geotechniki i Infrastruktury Podziemnej Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN, a przede wszystkim niekwestionowany autorytet w środowisku geotechników sprawiły, że w czerwcu 2014 roku prof. Alojzy Szymański został wybrany Prezydentem Polskiego Komitetu Geotechniki. Tę ocenę i zaufanie potwierdziły w roku 2017 kolejne wybory na kadencję w latach 2017-2020.
Łączny dorobek naukowy prof. Alojzego Szymańskiego obejmuje ponad 250 pozycji, w tym 167 prac opublikowanych w polskich i zagranicznych recenzowanych wydawnictwach naukowych oraz 5 pozycji książkowych. W zakresie kształcenia i rozwoju młodej kadry naukowej jest promotorem 12 obronionych rozpraw doktorskich, recenzentem 12 doktoratów, 5 rozpraw habilitacyjnych, 3 wniosków o tytuł naukowy profesora oraz 3 laudacji w postępowaniu o nadanie tytułu Doktora Honoris Causa.
Prof. Alojzy Szymański jest odznaczony między innymi Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Jest wyróżniony Złotą Odznaką „Zasłużony dla Rolnictwa”, Złotą i Srebrną Odznaką Honorową SITWM NOT oraz Srebrną Odznaką „Za zasługi w zwalczaniu powodzi”, Odznaką Honorową „Za Zasługi dla SGGW”. Jest laureatem Nagrody im. Ks. bp. Romana Andrzejewskiego przyznanej przez Kapitułę Fundacji „Solidarna Wieś” i honorowym profesorem dwóch uczelni ukraińskich: Państwowego Uniwersytetu Rolniczo-Technicznego w Kamieńcu Podolskim oraz Państwowego Uniwersytetu Gospodarki Wodnej i Zasobów Naturalnych w Równem. Uhonorowany tytułem „Zasłużony promotor Agrobiznesu RP 2015”.
Prof. Alojzy Szymański był wielokrotnie wyróżniany nagrodami Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministra Edukacji Narodowej za działalność naukową i organizacyjną. W 2021 roku uhonorowany został przez Ministra Edukacji i Nauki nagrodą indywidualną pierwszego stopnia za całokształt dorobku naukowego, dydaktycznego, eksperckiego i organizacyjnego.
Dorobek prof. Alojzego Szymańskiego jest bardzo ważny i ceniony w kraju i zagranicą, wnoszący wiele nowości do zagadnień badania i oceny zachowania się gruntów organicznych, prekonsolidowanych gruntów spoistych, wzmacniania gruntów słabonośnych oraz posadowienia obiektów inżynierskich w złożonych warunkach geotechnicznych. Dzięki znaczącej liczbie publikacji w języku angielskim w renomowanych czasopismach międzynarodowych i materiałach konferencyjnych oraz czynnemu udziałowi w kongresach i licznych wydarzeniach naukowych poza granicami kraju Jego prace stały się znane na świecie. Aktywność badawcza i publikacyjna oraz konkretnie realizowane i rozwijane kierunki badań sprawiły, że prof. Alojzy Szymański jest uznanym naukowcem i cenionym specjalistą w zakresie mechaniki gruntów i inżynierii geotechnicznej.
Z prof. Alojzym Szymańskim współpracuję od studiów doktoranckich. Mądrość naszych nauczycieli prof. Wojciecha Wolskiego, dr inż. Andrzeja Fürstenberga oraz prof. Armada Żbikowskiego przyczyniła się do podjęcia przez nas dwóch odrębnych obszarów problematyki zachowania się podłoży organicznych, umożliwiając jednocześnie bezkonfliktowe prowadzenie wspólnych badań laboratoryjnych i terenowych. Zdobyte w trudach terenowych doświadczenie oraz potrzeba realizacji wspólnie wytyczonych celów rozwoju krajowej geotechniki spowodowały, że ponad czterdziestoletnia współpraca odbywała się w przyjacielskiej atmosferze, za co prof. Alojzemu Szymańskiemu serdecznie dziękuję.
Prof. dr hab. inż. Zbigniew Lechowicz